شارح گويد : مقصد دوّم او مقاصد علم بيان همين مبحث حقيقت و مجاز مىباشد و تقدير عبارت مصنّف كه گفته : الحقيقة و المجاز عبارتست از : هذا بحث الحقيقة و المجاز . بنابراين : الحقيقة خبر است براى مبتداء محذوف و المجاز نيز معطوف است به الحقيقة . بهرصورت مقصود اصلى در علم بيان بحث از مجاز مىباشد زيرا بواسطه آن ممكن است معناى واحدى را بطرق مختلف اداء نمود بخلاف حقيقت كه واجد چنين امتيازى نيست ولى در عين حال چون حقيقت بمنزله اصل براى مجاز مىباشد عادت بر اين جارى شده كه ابتداء از حقيقت بحث كرده و سپس مجاز را متعرّض ميشوند . و وجه اينكه حقيقت بمنزله اصل براى مجاز است اينكه استعمال لفظ در غير موضوع له كه تفسير براى مجاز است فرع استعمال در موضوع له مىباشد . سپس شارح گويد : بگفته مصنّف گاهى حقيقت و مجاز را به لغوى مقيّد مىنمايند و جهت آن اينستكه بدينوسيله حقيقت و مجاز لغوى را از حقيقت و مجاز عقلى كه در اسناد واقع ميشوند ممتاز و جدا مىنمايند ولى اكثرا و غالبا اين تقييد ترك مىشود تا توهّم نشود كه حقيقت و مجاز مورد بحث در مقابل حقيقت و مجاز شرعى و عرفى مىباشد . حقيقت : در اصل بر وزن [ فعيل ] به معناى [ فاعل ] بوده از [ حقّ الشّى ] به معناى [ ثبت الشى ] مىباشد .